گوسفندى بجهد و بچّه از ايشان حاصل شود پس اگر به سگ [ 1 ] شبيه باشد نجس است ، و اگر به گوسفند [ 2 ] شبيه است يا به‌هيچ حيوانى شبيه نيست طاهر [ 3 ] است . امّا اگر سگى به خوكى بجهد و بچّه‌اى حاصل شود كه به هيچ‌كدام شبيه نباشد در نجس بودن آن ميانهء مجتهدين خلاف است و احتياط [ 4 ] آن است كه نجس است [ 5 ] . هفتم : كافر خواه ذمّى و خواه حربى و خواه اهل كتاب باشد و خواه نباشد . امّا قليلى از مجتهدين را مذهب آن است كه يهود و نصارى طاهرند « 1 » . و اين مذهب ضعيف است [ 6 ] . هشتم : هرچه مست‌كننده باشد به شرط آن كه در اصل روان باشد . و شيخ ابن بابويه جايز مىداند نماز كردن در جامه‌اى كه آلودهء به خمر باشد ، و حرام مىداند [ 7 ] نماز كردن در خانه‌اى كه در آن خمر باشد « 2 » .

--> [ 1 ] - يعنى آن را سگ گويند حقيقتاً . ( خراسانى ) [ 2 ] يعنى آن را گوسفند نامند حقيقتاً . ( خراسانى ) [ 3 ] احوط نجاست آن است ، به‌جهت آنكه توليد از طرفين‌مىباشد ، پس اين بچّهء سگ و گوسفند است واقعاً و احكام دائر مدار عناوين است ، نه اسماء ، بلكه اسماء كاشف از عناوين است ، و اين است معناى دوران احكام به مدار اسماء ، بلى اگر عنوان توليد نباشد بلكه در مقام اعجاز بچّه از اين دو حيوان حاصل شود و شباهتى به گوسفند داشته باشد يا به هيچ حيوان شبيه نباشد ، پس پاك و طاهر است ، و از اينجا معلوم شد حكم بچّه كه از دو حيوان نجس العين متولّد شود ، هرچند به هيچ كدام شبيه نباشد . ( كوهكمره‌اى ) [ 4 ] بلكه اقرب . ( مازندرانى ) [ 5 ] اگرچه اقوى آن است كه طاهر است در صورتى كه عدم شباهت به آن دو كاشف باشد از اختلاف آنها حقيقتاً . ( خراسانى ) [ 6 ] بلكه در نهايت ضعف است . ( كوهكمره‌اى ) [ 7 ] گويا مرادش از نقل اين فتوى اظهار منافرة بين دو فتوى باشد . ( مازندرانى ) ( 1 ) شيخ طوسى ، نهايه 3 : 107 . علّامه در مختلف 8 : 296 . و محقّق عاملى در مدارك الأحكام 2 : 295 به ابن‌جنيد و ابن ابى عقيل و شيخ مفيد نسبت داده است . ( 2 ) من لا يحضره الفقيه 1 : 74 ، حديث 167 .